brexit image

Τι είναι το Brexit;

Tο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 10 Απριλίου 2019, σε συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο, αποφάσισε για δεύτερη παράταση της προθεσμίας αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2019.  Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε αναφορά στα έγγραφα ή σε άλλα κείμενα στην παρούσα ιστοσελίδα στην 30η Μαρτίου 2019 ή στην 13η Απριλίου 2019 ως ημερομηνία αποχώρησης, θα πρέπει να θεωρείται ότι αναφέρεται πλέον στην 1η Νοεμβρίου 2019.

 

Η εν λόγω απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβούλιου προβλέπει, ταυτόχρονα, ότι: 

 

(1)  Σε περίπτωση που το ΗΒ δεν διεξάγει εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και δεν έχει επικυρώσει τη Συμφωνία Αποχώρησης μέχρι τις 22 Μαΐου 2019, η αποχώρηση του από την Ένωση θα πραγματοποιηθεί (χωρίς συμφωνία) την 1η Ιουνίου 2019.

 

(2)  Εάν το Ηνωμένο Βασίλειο επικυρώσει τη Συμφωνία Αποχώρησης οποιοδήποτε χρονικό σημείο πριν από τις 31 Οκτωβρίου 2019, η αποχώρηση θα γίνει την πρώτη μέρα του μήνα που ακολουθεί την ολοκλήρωση της διαδικασίας επικύρωσης.  Στην περίπτωση αυτή θα τεθεί σε ισχύ η μεταβατική περίοδος που προβλέπει η Συμφωνία Αποχώρησης, από την ημερομηνία εξόδου μέχρι το τέλος του 2020.

 

 

Απόφαση για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ

Κατά το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016 στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο βρετανικός λαός ψήφισε υπέρ της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ποσοστό 51,9%.  Σε συνέχεια τούτου, στις 29 Μαρτίου 2017 η βρετανική κυβέρνηση ενεργοποίησε τη διαδικασία αποχώρησης από την ΕΕ στη βάση του άρθρου 50 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βάσει της οποίας το Ηνωμένο Βασίλειο επρόκειτο να αποχωρήσει από την ΕΕ δύο χρόνια μετά, δηλαδή στις 29 Μαρτίου 2019.

Οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως είχαν αποφασιστεί από τα 27 κράτη-μέλη τον Απρίλιο 2017, αποσκοπούσαν στην:

  • Διασφάλιση ομαλής εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου, λαμβάνοντας υπόψη τις αναμενόμενες επιπτώσεις (σε πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες) και στοχεύοντας στη μείωση της αβεβαιότητας και, στο πλαίσιο του δυνατού, στον περιορισμό στο ελάχιστο δυνατό των αναταραχών που προκαλεί αυτό το  ξαφνικό γεγονός. Προς αυτή τη κατεύθυνση, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως προτεραιότητα τη διευθέτηση των ζητημάτων που προκύπτουν από την αποχώρηση στο πλαίσιο μιας Συμφωνίας. Μετά από 1,5 περίπου χρόνο διαπραγματεύσεων, τα δύο μέρη, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένο Βασίλειο, κατέληξαν στις 25 Νοεμβρίου 2018 στη Συμφωνία Αποχώρησης, η οποία θα πρέπει να επικυρωθεί από δύο Κοινοβούλια, το Βρετανικό και το Ευρωπαϊκό. Κατόπιν τούτου, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένο Βασίλειο θα ξεκινήσουν να διαπραγματεύονται τη μελλοντική τους σχέση.
  • Ετοιμασία της μελλοντικής σχέσης Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου. Ήταν αντικείμενο μιας πολιτικής δήλωσης, η οποία επίσης έγινε αποδεκτή από το Συμβούλιο στις 25 Νοεμβρίου.

Κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 21ης Μαρτίου 2019, τα κράτη μέλη αποφάσισαν, κατόπιν βρετανικού αιτήματος, να παρατείνουν την προθεσμία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως εξής: εάν η βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων  επικύρωνε τη Συμφωνία μέχρι τις 12 Απριλίου, το Ηνωμένο Βασίλειο θα αποχωρούσε στις 22 Μαΐου 2019. Αυτό θα αντιστοιχούσε στο σενάριο μιας ομαλής εξόδου, με Συμφωνία Αποχώρησης. Σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή το Βρετανικό Κοινοβουλίου απέρριπτε ξανά τη Συμφωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο θα έπρεπε να παρουσιάσει ένα αξιόπιστο εναλλακτικό σχέδιο έως τις 12 Απριλίου, αλλιώς θα αποχωρούσε από την ΕΕ χωρίς Συμφωνία την ίδια ημέρα, κάτι που θα αντιστοιχούσε σε άτακτο Brexit.

Δύο σενάρια εξόδου

Right.pngΕάν επικυρωθεί η Συμφωνία Αποχώρησης

Το Ηνωμένο Βασίλειο θα αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την ημερομηνία που θα έχει οριστεί πλέον ως η ημερομηνία εξόδου (αρχική ημερομηνία της 29ης Μαρτίου έχει παραταθεί). Το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει, όμως, να έχει τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις, χωρίς να συμμετέχει στους θεσμούς της ΕΕ, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2020. Κατά τη μεταβατική δηλαδή αυτή περίοδο θα συνεχίσει να εφαρμόζεται το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο και θα σταματήσει να ισχύει από την 1η Ιανουάριου 2021, με δυνατότητα επέκτασης από 1 έως 2 έτη. 

Wrong.pngΕάν δεν επικυρωθεί η Συμφωνία Αποχώρησης

Δεν θα υπάρξει μεταβατική περίοδος και το Δίκαιο της θα σταματήσει να ισχύει στο Ηνωμένο Βασίλειο άμεσα κατά την ίδια την ημερομηνία εξόδου. Πρόκειται για το σενάριο «no deal»  ή          «άτακτο» Brexit.

 

 

Η Συμφωνία Αποχώρησης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο κατέληξαν στις 25 Νοεμβρίου 2018 στη Συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση όπως προβλέπεται από το άρθρο 50 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Συμφωνία αυτή για να τεθεί σε ισχύ θα πρέπει να επικυρωθεί από τα δυο Κοινοβούλια, το Βρετανικό και το Ευρωπαϊκό.

Η Συμφωνία Αποχώρησης καθορίζει τους όρους της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.  Διασφαλίζει την ομαλή αποχώρηση, παρέχοντας νομική βεβαιότητα, εφόσον οι Συνθήκες και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο θα πάψουν να ισχύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Συμφωνία Αποχώρησης καλύπτει τους ακόλουθους τομείς :

  • Δικαιώματα πολιτών: Αφορά τα τρία εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών που βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο και το ένα εκατομμύριο Βρετανών υπηκόων που διαμένουν στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Διασφαλίζει ότι οι πολίτες αυτοί θα μπορούν να συνεχίσουν να διαμένουν, να εργάζονται και αν απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις στις χώρες που διαμένουν, στον μέγιστο δυνατό βαθμό όπως και τώρα. 

 

  • Δημοσιονομικό διακανονισμό: Διασφαλίζει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα εκπληρώσει όλες τις οικονομικές του υποχρεώσεις, στη βάση των δεσμεύσεων που έχουν ληφθεί ενόσω ήταν κράτος-μέλος της Ένωσης.

 

  • «Εφεδρική» («backstop») λύση για την Ιρλανδία: Διασφαλίζει ότι δεν θα δημιουργηθεί σκληρό σύνορο μεταξύ της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας. Μέσω του Πρωτοκόλλου αυτού για το Ιρλανδικό, το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύεται να τηρήσει τα όσα προβλέπει η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής του 1998 (Συμφωνία του Belfast) και να προστατεύσει τη συνεργασία Βορρά-Νότου. Προβλέπεται η τήρηση των προνοιών που σχετίζονται με την Κοινή Ταξιδιωτική Περιοχή (Common Travel Area) μεταξύ της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου και η διατήρηση της ενιαίας αγοράς ηλεκτροδότησης στο νησί της Ιρλανδίας.

 

  • Μεταβατική περίοδο μέχρι το τέλος του 2020: Κατά την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι μεν τρίτη χώρα, αλλά θα συνεχίσει να σέβεται το κοινοτικό κατεκτημένο (ιδιαίτερα το σύνολο οδηγιών, κανόνων και προτύπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης), χωρίς να συμμετέχει στους θεσμούς ούτε στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ταυτόχρονα, το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει να συμμετέχει στην Ενιαία Αγορά και στην Τελωνειακή Ένωση.  Η μεταβατική αυτή περίοδος θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες διοικήσεις, ώστε να υπάρξει ομαλή προσαρμογή στα νέα δεδομένα που θα προκύψουν με την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.

 

  • Άλλα ζητήματα διαχωρισμού: διασφαλίζεται η σταδιακή κατάργηση του παρόντος καθεστώτος και η ομαλή αποχώρηση (για παράδειγμα η προστασία των υφιστάμενων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένων των γεωγραφικών ενδείξεων, η σταδιακή διακοπή της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις και άλλες διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες, η χρήση των δεδομένων και των πληροφοριών που έχουν ήδη τύχει ανταλλαγής πριν τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, θέματα που σχετίζονται με την EURATOM, διασφάλιση ότι τα αγαθά που έχουν ήδη τεθεί σε κυκλοφορία θα φτάσουν στον προορισμό τους πριν το τέλος της μεταβατικής περιόδου).

 

  • Η συνολική διακυβέρνηση της Συμφωνίας: διασφαλίζεται η διαχείριση, η υλοποίηση και η αποτελεσματική εφαρμογή της Συμφωνίας συμπεριλαμβανομένων των κατάλληλων μηχανισμών διαδικασίας επίλυσης διαφορών.

 

  • Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο: Με βάση το σχετικό Πρωτόκολλο που περιλαμβάνεται στη Συμφωνία, διασφαλίζεται η συνέχιση της εφαρμογής του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις περιοχές των Βρετανικών Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας.

 

  • Γιβραλτάρ: Το σχετικό Πρωτόκολλο αποτελεί πακέτο με διμερή μνημόνια συνεργασίας ανάμεσα στην Ισπανία και το ΗΒ, σε αριθμό τομέων όπως τα Δικαιώματα των Πολιτών, Φορολογία, Περιβάλλον και συνεργασία σε Αστυνομικά και Τελωνειακά ζητήματα.

 

 

 

Μελλοντική σχέση Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου

 

Από την αρχή των διαπραγματεύσεων, τα 27 κράτη-μέλη έθεσαν ξεκάθαρα τη βούλησή του ότι «στο μέλλον το Ηνωμένο Βασίλειο θα παραμείνει στενός συνεργάτης». Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ευρωπαϊκή Ένωση καθόρισαν από κοινού το πλαίσιο  της μελλοντικής τους σχέσης, όπως περιγράφεται στην Πολιτική Δήλωση που επισυνάπτεται στη Συμφωνία Αποχώρησης. Αυτή η στενή εταιρική σχέση θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, οικονομική συνεργασία και συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας. Θα σέβεται, ταυτόχρονα, τις βασικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, όρους ίσου ανταγωνισμού, αυτονομία της Ένωσης στη διαδικασίες τη λήψης αποφάσεων) και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να προσφέρει τα ίδια πλεονεκτήματα με αυτά ενός κράτους-μέλους της Ένωσης. Στη βάση της Πολιτικής Δήλωσης, οι διαπραγματεύσεις για τη μελλοντική σχέση αναμένεται να ξεκινήσουν μετά την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.   

 

 

Κίνδυνος εξόδου του ΗΒ χωρίς συμφωνία

 

Σε συνέχεια της απόρριψης της Συμφωνίας Αποχώρησης από το Βρετανικό Κοινοβούλιο, ο κίνδυνος της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς Συμφωνία («άτακτη» έξοδος) καθίσταται ορατός. Οι συνέπειες μιας άτακτης αποχώρησης θα είναι σημαντικές τόσο για το ίδιο το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τους πολίτες και τις επιχειρήσεις εκατέρωθεν. Η Κύπρος, παρά το ότι συνεχίζει να στηρίζει και να εργάζεται για την ομαλή αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου με Συμφωνία, ως το ιδανικό ασφαλώς σενάριο, ταυτόχρονα ετοιμάζεται και για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου χωρίς Συμφωνία Αποχώρησης, στοχεύοντας στην κατάλληλη ενημέρωση και την αντιμετώπιση στο μέτρο του δυνατού των επιπτώσεων.